Transportbedrijf Girteka heeft met een praktijkexperiment onderzocht hoe automobilisten reageren wanneer zij tijdens het rijden plotseling niets meer kunnen zien. De proef laat zien dat zelfs ervaren bestuurders heel verschillend reageren op dezelfde onverwachte situatie. Volgens Girteka kan een instinctieve reactie, zoals plotseling remmen of sturen, het gevaar juist vergroten.
Het experiment werd uitgevoerd in aanloop naar de Europese Dag van de Verkeersveiligheid op 13 oktober. Daarbij stond een situatie centraal die automobilisten tijdens zware regenval kunnen meemaken wanneer zij in de buurt van een vrachtwagen rijden.
Door het opspattende water onder de wielen van een vrachtwagen kan de voorruit van een personenauto in een fractie van een seconde volledig worden bedekt. Hoewel het zicht vaak maar enkele ogenblikken verdwijnt, moet de bestuurder juist op dat moment beslissingen nemen die grote gevolgen kunnen hebben.
Volgens Mindaugas Paulauskas, CEO van Girteka Transport, begint verkeersveiligheid daarom niet pas wanneer een gevaarlijke situatie ontstaat.
“Verkeersveiligheid hangt niet alleen af van hoe goed een bestuurder reageert wanneer gevaar ontstaat, maar ook van de beslissingen die daarvoor worden genomen. Snelheid, afstand en bewustzijn van de omgeving bepalen rechtstreeks hoeveel tijd en mogelijkheden we hebben in een onverwachte situatie”, aldus Paulauskas.
Verschillende reacties op hetzelfde gevaar
Girteka voerde het experiment uit onder gecontroleerde omstandigheden op een afgesloten testbaan.
Tijdens de proef werd een situatie nagebootst waarbij de voorruit van een rijdende auto op een nat wegdek plotseling met water werd bedekt, waardoor het zicht tijdelijk volledig werd weggenomen.
De deelnemende bestuurders wisten niet op welk moment dit zou gebeuren. Daardoor konden hun spontane reacties worden onderzocht.
De resultaten lieten duidelijke verschillen zien. Sommige bestuurders lieten direct het gaspedaal los, terwijl anderen abrupt remden of aan het stuur draaiden.
Ook de tijd die bestuurders nodig hadden om te reageren en het zicht te herstellen, verschilde.
Volgens Singaras Čepaitis, hoofd van het chauffeurstrainingsteam bij Girteka, laat het experiment zien hoe sterk de menselijke reflexen het rijgedrag beïnvloeden.
“Zelfs een zeer ervaren bestuurder is niet immuun voor verrassingen. Wanneer het zicht plotseling verdwijnt, is de natuurlijke reactie om onmiddellijk iets te doen: remmen, van richting veranderen of op een andere manier reageren. Maar plotselinge, ondoordachte handelingen kunnen het gevaar juist vergroten”, legt Čepaitis uit.
Het experiment was niet bedoeld om de rijvaardigheid van individuele deelnemers te beoordelen of vast te stellen welke reactie de beste was.
Girteka wilde vooral aantonen dat rijervaring alleen onvoldoende bescherming biedt tegen onverwachte verkeerssituaties.
Gevaar begint al vóór het zicht verdwijnt
Volgens Čepaitis maken bestuurders bij slechte weersomstandigheden regelmatig de fout dat zij hun rijgedrag pas aanpassen wanneer zich daadwerkelijk een gevaarlijke situatie voordoet.
Op een nat wegdek neemt de grip van banden af en wordt de remweg langer. Regen, vuil en slechte verlichting kunnen het zicht verder beperken.
Bij vrachtwagens komt daar een extra risico bij. Door de grotere wielen en de hoeveelheid water die zij verplaatsen, kunnen vrachtwagens aanzienlijk meer opspattend water veroorzaken dan personenauto’s.
Wanneer dat water op de voorruit van een naastgelegen of passerende auto terechtkomt, kan het zicht tijdelijk volledig verdwijnen.
Volgens Čepaitis is het in zo’n situatie belangrijk om plotselinge stuurbewegingen en ondoordachte remacties te vermijden, de stabiliteit van het voertuig te behouden en de gevaarlijke situatie zo veilig mogelijk te verlaten.
Nog belangrijker is volgens hem dat automobilisten vooraf voldoende veiligheidsmarge creëren.
Dat betekent onder meer snelheid verminderen, meer afstand houden, rekening houden met de weersomstandigheden en zorgen dat banden en ruitenwissers in goede staat verkeren.
“Hoe groter de veiligheidsmarge die we creëren, hoe meer mogelijkheden we hebben om op de juiste manier te reageren”, benadrukt Čepaitis.
Extra risico in herfst en winter
Met het naderen van de koudere maanden worden deze risico’s volgens Girteka steeds belangrijker.
Kortere dagen, vaker voorkomende neerslag en wisselende omstandigheden op het wegdek vragen van bestuurders dat zij hun rijgedrag voortdurend aanpassen.
Vooral in de buurt van zware vrachtwagens kan opspattend water bij regen een gevaarlijke situatie veroorzaken.
Doordat de wielen van een vrachtwagen grote hoeveelheden water kunnen verplaatsen, kan een automobilist worden geconfronteerd met een krachtige watergolf tegen de voorruit. Daardoor kan het zicht langer beperkt blijven.
Verkeersveiligheid gezamenlijke verantwoordelijkheid
Girteka benadrukt dat verkeersveiligheid niet uitsluitend afhankelijk is van de vaardigheden van individuele bestuurders.
Het transportbedrijf beschikt over een vloot van meer dan 6.500 vrachtwagens en investeert naar eigen zeggen voortdurend in voertuigveiligheid, chauffeurstrainingen en het voorkomen van risico’s.
Toch kunnen ook professioneel opgeleide chauffeurs en moderne veiligheidssystemen niet alle gevaren in het verkeer uitsluiten.
“Bij het beheer van een grote transportvloot kan veiligheid niet uitsluitend afhangen van de ervaring van een individuele chauffeur of diens vermogen om snel te reageren. Veiligheid moet systematisch worden gewaarborgd, door training, duidelijke werkwijzen, goed voertuigonderhoud en voortdurende aandacht voor risicopreventie”, zegt Paulauskas.
Volgens hem zijn alle weggebruikers onderdeel van hetzelfde verkeerssysteem en hebben de beslissingen van iedere bestuurder invloed op de veiligheid van anderen.
De belangrijkste conclusie van het experiment is volgens Girteka dat onverwachte situaties niet altijd te voorkomen zijn, maar dat bestuurders wel zelf kunnen bepalen hoe goed zij daarop voorbereid zijn.
Door snelheid, volgafstand en rijgedrag tijdig aan te passen, kunnen de risico’s aanzienlijk worden beperkt.
