DEN HAAG – Schiphol hoeft de aanbesteding van grondafhandelingsdiensten niet over te doen. De rechtbank Den Haag heeft woensdag 23 september in drie kort gedingen de bezwaren van Swissport, Aviapartner en Menzies afgewezen. Daarmee blijft de voorlopige gunningsbeslissing in stand, waarbij Schiphol het aantal grondafhandelingsbedrijven terugbrengt van zes naar drie en de opdrachten wil gunnen aan Viggo, Dnata en KLM.
Op Schiphol zijn momenteel zes bedrijven actief in de grondafhandeling: Viggo, KLM, Dnata, Swissport, Aviapartner en Menzies. Zij verzorgen onder meer de bagageafhandeling en werkzaamheden op het platform die nodig zijn om vliegtuigen te laten aankomen en vertrekken.
De beperking tot drie bedrijven volgt uit een ministerieel besluit van april 2024. Daarmee wordt beoogd de werkomstandigheden, veiligheid en kwaliteit van de grondafhandeling te verbeteren. Volgens de toelichting op dat besluit is op Schiphol sprake van een hoge werkdruk voor het personeel en drukte op de platforms en in de bagagekelders.
Drie bedrijven krijgen concessie voor zeven jaar
Schiphol kondigde de aanbesteding in december 2025 aan. Acht partijen schreven zich in. Op 30 juni 2026 maakte de luchthaven bekend de drie concessies te willen gunnen aan Viggo, Dnata en KLM. Menzies eindigde als vierde en komt in aanmerking voor een reservecontract. Swissport en Aviapartner eindigden respectievelijk als vijfde en zesde.
De concessies hebben een looptijd van zeven jaar en gaan in na een overgangsperiode. De geselecteerde bedrijven sluiten zelf overeenkomsten met luchtvaartmaatschappijen voor de uitvoering van de grondafhandelingsdiensten. Schiphol betaalt de concessiehouders daarvoor geen vergoeding en ontvangt zelf ook geen vergoeding van hen.
Swissport, Aviapartner en Menzies stapten naar de rechter. Zij wilden onder meer dat Schiphol de voorlopige gunningsbeslissing zou intrekken, inschrijvingen opnieuw zou beoordelen of de aanbesteding opnieuw zou uitvoeren. Ook voerden zij bezwaren aan tegen de deelname van de geselecteerde bedrijven.
Bezwaren tegen rol van KLM afgewezen
Een belangrijk onderdeel van de procedures betrof de positie van KLM. Volgens de eisende bedrijven had Schiphol de aanbesteding niet zelf mogen organiseren vanwege de nauwe banden met de luchtvaartmaatschappij. Ook werd aangevoerd dat de keuze voor KLM tot belangenverstrengeling en problemen met de concurrentie zou kunnen leiden.
De voorzieningenrechter volgt die bezwaren niet. Schiphol heeft volgens het vonnis geen zeggenschap over KLM en ook geen aandelenbelang in de luchtvaartmaatschappij. Dat beide ondernemingen de Nederlandse Staat als aandeelhouder hebben en nauw samenwerken, is volgens de rechter onvoldoende om te concluderen dat Schiphol de aanbesteding niet mocht organiseren.
Ook is volgens de rechter niet voldoende onderbouwd dat de selectie van KLM in strijd is met het Europese mededingingsrecht. KLM verleent al grondafhandelingsdiensten aan andere luchtvaartmaatschappijen en heeft verklaard open te staan voor nieuwe klanten.
Boete van 6.000 euro geen reden om Dnata uit te sluiten
Swissport en Menzies vonden dat Dnata van de aanbesteding had moeten worden uitgesloten. Het bedrijf kreeg een bestuurlijke boete van 6.000 euro van de Nederlandse Arbeidsinspectie wegens een overtreding van de Wet arbeid vreemdelingen in 2023. Dnata had die overtreding niet vermeld in het bij de inschrijving ingediende aanbestedingsdocument.
De overtreding had betrekking op een Britse werknemer voor wie de vereiste documenten niet tijdig en niet op de juiste wijze waren geregeld. Volgens het vonnis is de situatie op 31 augustus 2023 hersteld.
Schiphol onderzocht de kwestie nadat deze na de voorlopige gunningsbeslissing aan het licht was gekomen. De luchthaven besloot Dnata niet uit te sluiten. Daarbij woog onder meer mee dat het om één werknemer ging, dat Dnata maatregelen had genomen om herhaling te voorkomen en dat bij herinspecties geen nieuwe overtredingen waren vastgesteld.
De voorzieningenrechter oordeelt dat Schiphol voldoende heeft toegelicht waarom uitsluiting in dit geval niet evenredig zou zijn. Ook de andere door Menzies aangevoerde incidenten bieden volgens de rechter onvoldoende grond om Dnata uit te sluiten.
Ook bezwaren over personeel en materieel houden geen stand
Swissport stelde daarnaast dat KLM niet aan de voorwaarden voor de overname van personeel zou voldoen, omdat de luchtvaartmaatschappij niet zou deelnemen aan de mobiliteitspool voor werknemers van vertrekkende grondafhandelingsbedrijven.
Volgens de rechtbank heeft KLM echter bevestigd dat zij als toekomstige concessiehouder wel aan de toepasselijke afspraken voor de overname van personeel zal voldoen. Swissport heeft onvoldoende onderbouwd dat KLM zich daar niet aan zal houden.
Ook het bezwaar dat Viggo bij de start van de concessie mogelijk niet over voldoende materieel beschikt, is afgewezen. Volgens de rechter berustte dat bezwaar op veronderstellingen en was er voor Schiphol onvoldoende aanleiding om nader onderzoek te doen.
Geen aanleiding voor nieuwe beoordeling
Aviapartner voerde aan dat Schiphol haar inschrijving op verschillende onderdelen onjuist of onvolledig had beoordeeld. De voorzieningenrechter ziet daarvoor onvoldoende aanknopingspunten. Schiphol mocht bij de beoordeling onder meer meewegen hoe concreet en meetbaar de plannen van de inschrijvers waren uitgewerkt.
Menzies stelde verder dat er mogelijk onregelmatigheden waren geweest bij het vaststellen van de scores. De rechter constateert dat Schiphol de scoretabel en een ondertekende verklaring over de beoordelingsprocedure heeft overgelegd. De door Menzies aangehaalde informatie van niet bij naam genoemde bronnen is onvoldoende om aan te nemen dat de gunningsbeslissing afwijkt van de vastgestelde scores.
Voorlopige gunningsbeslissing blijft in stand
De rechtbank concludeert dat geen van de aangevoerde bezwaren aanleiding geeft om in te grijpen. Alle vorderingen van Swissport, Aviapartner en Menzies zijn afgewezen. Ook de verzoeken van Menzies om aanvullende documenten te krijgen, zijn afgewezen.
De uitspraak betekent dat Schiphol de aanbesteding op grond van deze kortgedingprocedures niet hoeft in te trekken of opnieuw uit te voeren. De luchthaven kan verder met haar voornemen de concessies definitief aan Viggo, Dnata en KLM te gunnen.
Swissport, Aviapartner en Menzies zijn ieder veroordeeld tot betaling van de proceskosten van Schiphol, Viggo, KLM en Dnata. Die kosten zijn per partij begroot op 2.690 euro, wat voor elk van de drie verliezende bedrijven neerkomt op in totaal 10.760 euro, exclusief eventuele aanvullende kosten en rente.
