BRUSSEL – De aangekondigde collectieve ontslagen bij pakketvervoerder UPS in België hebben geleid tot grote verontwaardiging binnen de vakbeweging. Volgens de Europese transportvakbond ETF wil UPS meer dan de helft van zijn Belgische personeel vervangen door onderaannemers. De vakbond spreekt van sociale dumping en roept de Europese Unie op om paal en perk te stellen aan misbruik van onderaanneming in de logistieke sector.
Vaste banen vervangen door onderaannemers
Volgens de vakbonden gaat de herstructurering bij UPS veel verder dan een gewone reorganisatie. Het uiteindelijke doel zou zijn om vaste werknemers te vervangen door personeel van onderaannemers.
De ETF stelt dat hierdoor de werkzekerheid onder druk komt te staan en een permanente concurrentiestrijd ontstaat tussen onderaannemers om de kosten zo laag mogelijk te houden. Dat leidt volgens de organisatie tot druk op lonen, verslechterende arbeidsomstandigheden en een toenemende onzekerheid voor werknemers.
Ook de manier waarop UPS de reorganisatie uitvoert, stuit op kritiek. De vakbond noemt het zorgwekkend dat de veranderingen volgens haar juist in de zomerperiode worden doorgevoerd, wanneer werknemers met vakantie zouden moeten zijn in plaats van zich zorgen te maken over hun baan.
Daarnaast zouden sommige werknemers via een sms-bericht over hun ontslag hebben vernomen voordat zij een volledige toelichting kregen. Volgens de ETF getuigt dat van weinig respect voor medewerkers die jarenlang hebben bijgedragen aan het succes van het bedrijf.
Winstgevend bedrijf
De kritiek wordt versterkt door het feit dat UPS volgens de vakbond nog altijd winstgevend is. De ETF vindt dat een winstgevend bedrijf moet inzetten op sociaal overleg en het behoud van banen, in plaats van arbeidsplaatsen op te offeren om de loonkosten te verlagen.
De situatie in België staat volgens de vakbond bovendien niet op zichzelf. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt het personeelsbestand van UPS verder ingekrompen.
Onderaanneming steeds vaker de norm
Volgens de ETF is onderaanneming in de Europese logistieke sector steeds meer de norm geworden. Grote logistieke bedrijven zouden onderaannemers niet langer alleen inzetten om piekperiodes op te vangen, maar ook voor hun kernactiviteiten.
Als voorbeeld noemt de vakbond het Delivery Service Partner-model van Amazon in Duitsland, waarbij ook de last-mile-bezorging wordt uitbesteed. Dat zou leiden tot minder verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers en meer druk op werknemers.
In Italië brachten onderzoeken aan het licht dat complexe ketens van onderaannemers niet alleen werden gebruikt om arbeidskosten te verlagen, maar ook om belastingen en sociale premies te ontduiken via frauduleuze tussenpersonen.
Daarnaast wijst de ETF op een dodelijk ongeval in februari 2024 in Florence, waarbij vijf werknemers van onderaannemers omkwamen. Volgens de vakbond toont dit de risico’s aan van versnipperde verantwoordelijkheden en gebrekkige handhaving.
Oproep aan Europese wetgevers
De Europese Arbeidsautoriteit heeft volgens de ETF eveneens vastgesteld dat handhaving steeds moeilijker wordt door complexe ketens van onderaanneming, omdat het steeds lastiger wordt om vast te stellen wie verantwoordelijk is.
De vakbond roept Europese beleidsmakers daarom op om maatregelen te nemen. Daarbij pleit de ETF onder meer voor een verbod op het uitbesteden van kernactiviteiten van bedrijven en voor een beperking van het aantal schakels in onderaannemingsketens.
Daarnaast wil de vakbond dat opdrachtgevers, hoofdaannemers en onderaannemers gezamenlijk aansprakelijk worden voor onder meer lonen, sociale premies, belastingen, arbeidsveiligheid en de naleving van cao-afspraken.
‘Race naar de bodem’
Volgens de ETF bevestigt de situatie bij UPS een ontwikkeling waarvoor transportvakbonden al langer waarschuwen. Zonder strengere regelgeving dreigt de logistieke sector volgens de organisatie verder af te glijden in een „race naar de bodem”, waarbij werknemers en de samenleving uiteindelijk de rekening betalen.
„Werknemers zijn geen cijfers in een spreadsheet”, stelt de ETF. „Zij verdienen respect, transparantie en echte inspraak. Deze zaak laat zien waarom strengere grenzen aan misbruik van onderaanneming noodzakelijk zijn om banen, arbeidsomstandigheden en de waardigheid van werknemers te beschermen.”
